Deep Democracy
Hoe neem je de stem van de minderheid mee in het besluit van de meerderheid?
Een vraag die actueler is dan ooit. Of het nu gaat om de landelijke politiek, participatietrajecten bij een omgevingsplan of besluitvorming binnen organisaties.
Vorige week volgde ik een training over Deep Democracy: een werkmethode gebaseerd op Mindell’s process-oriented psychology en door Lewis & Lewis toegepast op besluitvorming. Zij zochten een manier om in post-apartheid Afrika duurzame ontwikkeling te realiseren, waarbij de stem van de minderheid goed werd meegenomen in besluiten van de meerderheid.
Deep Democracy is een mooie methode om bij besluitvorming alle stemmen te horen en tot een breed gedragen besluit te komen.
Waarom is die minderheidsstem zo belangrijk? We kennen het allemaal: er wordt een besluit genomen waar de meerderheid achter staat, maar toch ontstaat er ontevredenheid en gedoe. Als een deel van de groep zich niet gehoord voelt, kan dat leiden tot sabotage: van cynische grapjes en smoesjes tot afhaken, openlijke weerstand en zelfs opstand. We komen niet tot een gedragen besluit, of het besluit dat is genomen wordt niet uitgevoerd.
Bovendien weten we dat sentimenten die sterk leven bij een kleine groep, vaak ook in mindere mate bij een grotere groep aanwezig zijn. Daardoor kan een stemming ineens omslaan. Met het risico op toenemende polarisatie of vertraging van besluitvorming of uitvoering daarvan. Door verschillende perspectieven te integreren, benut je de wijsheid en inzichten die in de groep aanwezig zijn. Dat verrijkt de breedte en diepgang van een besluit en maakt je als organisatie toekomstbestendiger.
En wist je dat de kiem van verandering en vernieuwing ligt in het ruimte geven aan minderheidsstemmen? De andersdenkenden, de buitenbeentjes of de ‘Harries’ kunnen met een eigen gezichtspunt of nieuwe invalshoek voor een frisse blik zorgen. Hoe je met deze stemmen omgaat, zegt veel over de ruimte die er binnen een groep of organisatie is voor vernieuwing.
Soms lukt het echter niet om een open gesprek te voeren of naar elkaar te luisteren. Dan speelt er vaak iets onder de oppervlakte, in de zogenaamde onderstroom zoals een gebrek aan vertrouwen en veiligheid, oud zeer of uiteenlopende waarden en normen. Die onderliggende groepsdynamiek moet dan eerst worden geadresseerd voordat je verder kunt. Deep Democracy maakt de onderstroom zichtbaar en maakt tegenstellingen bespreekbaar. Met interactieve gesprekstechnieken wordt het onderste naar boven gehaald en het groepsproces bespreekbaar gemaakt.
Om Deep Democracy goed te kunnen toepassen, is er wel een belangrijke voorwaarde: je moet als leider bereid zijn om écht te luisteren en ruimte te geven aan alle stemmen, ook als die afwijken van de heersende norm of cultuur. Dat vraagt om stevig leiderschap, waarbij je je eigen invloed durft los te laten en vertrouwt op de wijsheid die in de groep aanwezig is. Geen ruimte voor grote ego’s of autocratisch leiderschap dus.
Sta jij voor een moeilijk besluit in jouw organisatie? Voel je dat er iets speelt in de onderstroom wat in de weg staat van goede samenwerking en besluitvorming? Of wil je de manier waarop besluitvorming en governance verlopen eens tegen het licht houden? Dan kan Deep Democracy een mooie tool zijn.
Zelf ga ik deze methode zeker toepassen in mijn werk als bestuurder en organisatieadviseur in besluitvormingstrajecten en bij governance vraagstukken.
Wil je er zelf echt helemaal induiken? Dan beveel ik de tweedaagse training van de Academie voor Organisatiecultuur van Danielle Braun van harte aan. Onze training werd gegeven door Marion van de Guchte en zij combineert op interactieve wijze theorie, praktijk en dynamiek in de groep om echt zelf te ervaren wat Deep Democracy vraagt én oplevert.
